رفتن به محتوای اصلی

سؤالات متداول · ۴۴ پرسش

تلفن‌های شبکه

در این موضوع: تلفن IP و SIP، سانترال IP-PBX (Asterisk و FreePBX)، رجیستر شدن تلفن، کدک و کیفیت صدا، اکو، Voice VLAN، پیکربندی خودکار، BLF و انتقال تماس، آیفون SIP و FXS/FXO

پرسش‌ها و پاسخ‌ها

۴۴ پرسش
تلفن شبکه‌ام کار نمی‌کند؛ عیب‌یابی را از کجا شروع کنم؟

عیب‌یابی را از پایین به بالا و لایه‌به‌لایه انجام دهید، چون هر لایه به لایهٔ زیرین خود وابسته است. اول برق و لینک را بررسی کنید: صفحهٔ تلفن روشن باشد، پورت سوییچ لینک بدهد (و اگر تلفن با PoE کار می‌کند، PoE روی آن پورت فعال باشد و ظرفیت باقی داشته باشد) و طول کابل از ۱۰۰ متر بیشتر نباشد. بعد بررسی کنید که تلفن آدرس IP معتبر گرفته باشد (نبودن آدرس یا 0.0.0.0 یعنی DHCP جواب نداده، معمولاً به‌خاطر VLAN یا محدودهٔ DHCP اشتباه) و حساب SIP در وضعیت Registered باشد؛ اگر نیست، آدرس سرور، شمارهٔ داخلی، رمز و نوع انتقال را چک کنید و مطمئن شوید سانترال آن IP را مسدود نکرده است. اگر تماس زنگ می‌خورد ولی صدا نیست، یک‌طرفه است یا بریده‌بریده می‌شود، سراغ NAT و فایروال، پورت‌های RTP، کدک‌ها، لرزش تأخیر و گم شدن بسته بروید. در پایان یک تلفن سالم را جایگزین کنید یا همین تلفن را روی یک پورت سالم ببرید تا معلوم شود ایراد از تلفن است یا از شبکه.

تلفن شبکه (IP Phone) چه فرقی با تلفن آنالوگ معمولی دارد؟

تلفن آنالوگ صدا را به‌صورت سیگنال الکتریکی روی یک جفت سیم مسی به سانترال یا مرکز مخابرات می‌فرستد و برقش را هم از همان خط می‌گیرد. تلفن شبکه صدا را دیجیتال می‌کند، آن را در قالب بسته‌های RTP روی شبکهٔ اترنت می‌فرستد، تماس را با SIP برقرار و قطع می‌کند و با PoE یا آداپتور برق می‌گیرد؛ پس برای کار کردن به یک سانترال تحت شبکه (IP-PBX) یا دستگاه SIP دیگر نیاز دارد. در عمل یک کابل شبکه هم تلفن و هم کامپیوتر را سرویس می‌دهد، شمارهٔ داخلی با تلفن به هر پریز شبکه می‌رود و امکاناتی مثل صدای HD، کلیدهای قابل برنامه‌ریزی و دفترچهٔ تلفن مشترک در دسترس است. در عوض، تلفن به شبکه و برق وابسته است، پس سوییچ و سانترال باید UPS و طراحی درست داشته باشند. تلفن‌ها و فکس‌های آنالوگ موجود را هم می‌توان با مبدل یا گیت‌وی FXS نگه داشت.

SIP چیست و چرا مهم است که تلفن از SIP استاندارد پشتیبانی کند؟

SIP (Session Initiation Protocol) که در RFC 3261 تعریف شده، استاندارد IETF برای برقراری، تغییر و پایان دادن تماس است؛ پیام‌هایی مثل REGISTER، INVITE، 180 Ringing، 200 OK، ACK و BYE سیگنالینگ تماس را جابه‌جا می‌کنند و معمولاً روی پورت 5060 (و برای TLS روی 5061) کار می‌کنند. خود صدا از داخل SIP عبور نمی‌کند: دو طرف با SDP داخل پیام‌های SIP دربارهٔ کدک و آدرس‌ها توافق می‌کنند و صدا به‌صورت RTP (RFC 3550) روی پورت‌های UDP جداگانه می‌رود؛ برای همین ممکن است تلفن زنگ بخورد ولی صدا نیاید. چون SIP استاندارد باز است، تلفن، آیفون درب، گیت‌وی، اسپیکر شبکه و سانترال از سازنده‌های مختلف با هم کار می‌کنند و به یک برند سانترال وابسته نمی‌مانید. با این حال، بعضی امکانات اختصاصی هر سازنده، مثل کارکرد ویژهٔ برخی کلیدها، ممکن است همچنان به سانترال بستگی داشته باشد.

آیا برای تلفن‌های شبکه حتماً سانترال (IP-PBX) لازم است، یا می‌توانند مستقیم با هم تماس بگیرند؟

اگر تلفن‌ها تماس مستقیم با IP را پشتیبانی کنند، دو تلفن SIP بدون سانترال و فقط با آدرس IP یکدیگر (مثلاً 192.168.1.20) تماس می‌گیرند؛ این روش برای دو سه تلفن، یا آیفونی که فقط یک تلفن داخل ساختمان را صدا می‌زند، کافی است. اما بدون سانترال شمارهٔ داخلی، گروه زنگ، صندوق صوتی، ضبط مکالمه و خط شهری ندارید و هر دستگاه باید IP ثابت داشته باشد. به‌محض اینکه تعداد تلفن‌ها از چند عدد بیشتر شود، خط شهری یا ترانک SIP لازم شود یا مدیریت متمرکز بخواهید، از یک IP-PBX مثل سیستم‌های مبتنی بر Asterisk (برای نمونه FreePBX یا Issabel) استفاده کنید که روی یک سرور کوچک یا ماشین مجازی هم اجرا می‌شود. تماس مستقیم با IP در شبکهٔ داخلی حتی وقتی سانترال یا اینترنت از کار بیفتد هم کار می‌کند.

آیا تلفن‌های شبکهٔ کی دی تی با Asterisk، FreePBX، Issabel و سانترال برندهای دیگر کار می‌کنند؟

بله. تلفن‌های رادونیوم کی دی تی از SIP 2.0 استاندارد (RFC 3261) روی UDP، TCP یا TLS استفاده می‌کنند و سازگاری آن‌ها با پلتفرم‌هایی مثل Asterisk، FreePBX و BroadSoft اعلام شده است؛ Issabel هم بر پایهٔ Asterisk ساخته شده و هر سانترالی که از استاندارد SIP پیروی کند می‌تواند آن‌ها را به‌عنوان داخلی رجیستر کند. امکانات پایه مثل نگه‌داشتن تماس، انتقال تماس، تغییر مسیر تماس (Call Forward) و کنفرانس محلی با هر سانترال استانداردی کار می‌کنند، اما امکاناتی که به سرور وابسته‌اند، مثل BLF، برداشتن تماس همکار (Pickup)، پارک تماس و نشانگر پیام صوتی، باید روی خود سانترال هم تنظیم شوند. برای شروعی بی‌دردسر دست‌کم یک کدک مشترک را در هر دو طرف فعال نگه دارید و روش DTMF را در تلفن و سانترال یکسان کنید. مثل هر پروژهٔ سازگاری، پیش از سفارش تعداد زیاد یک تلفن نمونه را روی سانترال خودتان آزمایش کنید.

کدام مدل تلفن شبکهٔ کی دی تی برای چه کاربری مناسب است؟

مدل را بر اساس تعداد خط و کلید DSS که هر میز واقعاً لازم دارد انتخاب کنید، نه فقط قیمت. برای بیشتر کارکنان ردهٔ اقتصادی KV-N2S4 (۴ خط SIP، نمایشگر رنگی ۲٫۴ اینچ و ۳ کلید DSS) کافی است؛ برای مدیران و کاربران پرتماس ردهٔ Prime یعنی KV-N4S12 (۱۲ خط، نمایشگر ۳٫۵ اینچ و ۲۱ کلید DSS) مناسب است و مدل KV-N4S12-PH گوشی بی‌سیم بلوتوثی هم دارد. برای پذیرش، منشی و اپراتوری که باید وضعیت داخلی‌های زیادی را ببیند، مدل‌های سازمانی KV-M3S12 (۱۲ خط با نمایشگر جانبی) و KV-M4S20 (۲۰ خط، دو نمایشگر جانبی، تا ۱۰۶ کلید DSS و دریافت تماس تصویری) بهترین انتخاب‌اند. در همین خانواده آیفون SIP مدل KV-IC06-ISMO برای ورودی‌ها و میکروفون رومیزی پیجینگ KV-TDC-ISM-P برای اعلام عمومی هم وجود دارد.

پسوندهای انتهای نام مدل تلفن‌های کی دی تی (P، PF، PH، PX، V2، V3) چه تفاوتی نشان می‌دهند؟

این پسوندها نسخه‌های یک مدل را از هم جدا می‌کنند و تفاوتشان در صفحهٔ محصولات کی دی تی دیده می‌شود: نسخه‌های P با پورت‌های شبکهٔ گیگابیتی و نسخه‌های PF (مثل KV-N2S4-PF) با پورت‌های Fast Ethernet با سرعت 10/100 معرفی شده‌اند، هرچند جدول مشخصات بعضی صفحه‌های PF عدد 10/100/1000 را نوشته است؛ پس سرعت پورت را پیش از سفارش در دیتاشیت همان مدل تأیید کنید. همهٔ این تلفن‌ها از PoE پشتیبانی می‌کنند. KV-N4S12-PH نسبت به KV-N4S12-P یک گوشی بی‌سیم بلوتوثی هم دارد، و KV-M4S20-PX که مدل پرچمدار است نسبت به KV-M4S20-P نمایشگرهای جانبی بزرگ‌تر (۳٫۵ اینچ به‌جای ۲٫۴ اینچ) و کلیدهای DSS بیشتری (۱۰۶ به‌جای حداکثر ۶۰) دارد. پسوندهای V2 و V3 (مثل KV-N2S4-PF/V2 و KV-N2S4-P/V3) در همان صفحه به‌عنوان نسخهٔ جدیدتر و بهبودیافتهٔ مدل پایه معرفی شده‌اند؛ اگر به تفاوت دقیق دو نسخه نیاز دارید، دیتاشیت هر کدام را کنار هم بگذارید.

«خط SIP» روی تلفن یعنی چه؟ آیا تلفن ۴ خطه یعنی ۴ تماس هم‌زمان؟

نه، دقیقاً این‌طور نیست. هر خط SIP در واقع یک حساب (Account) است؛ یعنی تلفن می‌تواند هم‌زمان با همین تعداد داخلی یا سرور مختلف رجیستر باشد، مثلاً یک داخلی روی سانترال دفتر مرکزی و یکی روی سانترال شعبه. تعداد تماس‌هایی که تلفن هم‌زمان مدیریت می‌کند (تماس فعال، تماس‌های نگه‌داشته‌شده و تماس در انتظار) موضوع جداگانه‌ای است و معمولاً روی هر حساب بیش از یک تماس ممکن است. برای یک میز معمولی یک یا دو حساب کافی است و خطوط بیشتر به کار پذیرش، منشی و تلفن‌های مشترکی می‌آید که به چند شماره جواب می‌دهند. برای نمونه KV-N2S4 ۴ خط SIP دارد، KV-N4S12 و KV-M3S12 ۱۲ خط و KV-M4S20 ۲۰ خط.

برای رجیستر کردن تلفن روی سانترال چه اطلاعاتی لازم است؟

در صفحهٔ حساب (Account یا Line) تلفن این‌ها را وارد می‌کنید: آدرس سرور SIP (IP یا نام دامنه) و پورت آن (به‌طور پیش‌فرض 5060)، شمارهٔ داخلی (User ID)، نام احراز هویت (Authentication Name) اگر سانترال آن را جدا از شمارهٔ داخلی تعریف کرده باشد، رمزی که روی سانترال برای همان داخلی تعریف شده و نوع انتقال (UDP، TCP یا TLS). Outbound Proxy فقط وقتی لازم است که سرویس‌دهنده یا طراحی شبکه آن را بخواهد. پس از ذخیره، تلفن پیام REGISTER می‌فرستد، سانترال با پاسخ 401 احراز هویت Digest را می‌خواهد و تلفن با نام و رمز جواب می‌دهد. از این لحظه حساب روی صفحهٔ تلفن و در فهرست داخلی‌های رجیسترشدهٔ سانترال دیده می‌شود و تلفن پیش از پایان اعتبار ثبت آن را تمدید می‌کند (مقدار رایج ۳۶۰۰ ثانیه است).

تلفن رجیستر نمی‌شود؛ چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

مرحله‌به‌مرحله پیش بروید: تلفن آدرس IP، Gateway و DNS معتبر داشته باشد و به سانترال Ping برسد؛ آدرس سرور، پورت و نوع انتقال روی تلفن با سانترال یکی باشد؛ داخلی روی سانترال تعریف شده باشد؛ و نام کاربری، نام احراز هویت و رمز در دو طرف دقیقاً یکسان باشند. پاسخ 401 که پشت سر هم تکرار شود یعنی نام یا رمز اشتباه است، ولی پاسخ 403 یعنی سانترال عمداً درخواست را رد می‌کند؛ پس بررسی کنید که سانترال IP تلفن را به‌خاطر تلاش‌های ناموفق قبلی مسدود نکرده باشد (مثلاً با fail2ban)، آن داخلی فقط برای یک زیرشبکهٔ خاص مجاز نشده باشد و فایروال یا ACL بین VLAN‌ها پورت SIP را نبسته باشد. اگر اصلاً پاسخی نمی‌آید و درخواست به Timeout می‌خورد، مشکل بیشتر از مسیر، فایروال یا آدرس و پورت اشتباه سرور است تا از رمز. اگر همه‌چیز درست بود، با قابلیت Packet Dump در صفحهٔ وب تلفن (که در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی آمده) پیام‌های SIP را ضبط کنید تا ببینید سانترال دقیقاً چه پاسخی برمی‌گرداند.

آیا می‌شود یک داخلی را هم‌زمان روی تلفن رومیزی و Softphone موبایل یا کامپیوتر داشت؟

بستگی به سانترال و تنظیمات آن دارد: معمولاً می‌شود داخلی را طوری تنظیم کرد که چند دستگاه با آن رجیستر شوند و همه با هم زنگ بخورند، اما در بسیاری از راه‌اندازی‌ها فقط یک دستگاه برای هر داخلی مجاز است و دستگاه دوم یا رد می‌شود یا دستگاه اول را از رجیستر بیرون می‌اندازد. راه قابل‌پیش‌بینی‌تر این است که Softphone یک داخلی جدا بگیرد و هر دو داخلی با گروه زنگ (Ring Group) هم‌زمان زنگ بخورند؛ این‌طور معلوم است کدام دستگاه جواب داده است. Softphone‌ای که بیرون از ساختمان کار می‌کند باید مثل هر داخلی راه دور از طریق VPN یا با SIP روی TLS و SRTP وصل شود. Softphone موبایل هم باید از اعلان Push پشتیبانی کند، وگرنه وقتی سیستم‌عامل برنامه را به خواب می‌برد تماس‌ها را از دست می‌دهید.

تفاوت کدک‌های G.711، G.722، G.729 و Opus چیست و کدام را انتخاب کنیم؟

G.711 صدای باریک‌باند (۳۰۰ تا ۳۴۰۰ هرتز) را بدون فشرده‌سازی با ۶۴ kbps می‌فرستد، سازگاری همه‌جانبه دارد و دو نوع است: A-law (PCMA) که در ایران و بیشتر کشورها استفاده می‌شود و µ-law (PCMU) که مخصوص آمریکای شمالی و ژاپن است. G.722 با همان ۶۴ kbps صدای پهن‌باند (۵۰ تا ۷۰۰۰ هرتز) را منتقل می‌کند؛ پس در شبکهٔ داخلی بدون پهنای باند اضافه، کیفیت به‌وضوح بهتری دارد. G.729 صدای باریک‌باند را تا ۸ kbps فشرده می‌کند، کیفیتش کمی پایین‌تر است و برای لینک‌های WAN کم‌ظرفیت مناسب است؛ Opus کدکی منعطف از ۶ تا ۵۱۰ kbps است که خودش را با شرایط شبکه تطبیق می‌دهد و در Softphone‌ها و WebRTC رایج است. ترتیب عملی این است: در شبکهٔ داخلی اول G.722 و بعد G.711 A-law، و روی لینک‌های محدود G.729 یا Opus؛ دو طرف باید دست‌کم یک کدک مشترک داشته باشند، وگرنه سانترال مجبور به تبدیل کدک (Transcoding) می‌شود که هم پردازنده مصرف می‌کند و هم کیفیت را کم می‌کند.

صدای HD یعنی چه و چرا بعضی تماس‌ها HD نیستند؟

صدای HD یا پهن‌باند به‌جای بازهٔ ۳۰۰ تا ۳۴۰۰ هرتز در تماس تلفنی معمولی، حدود ۵۰ تا ۷۰۰۰ هرتز را منتقل می‌کند و با کدک‌های پهن‌باند مثل G.722 یا Opus به دست می‌آید؛ نتیجه صدایی واضح‌تر است و تشخیص اسم‌ها و عددها راحت‌تر می‌شود. دو طرف باید روی یک کدک پهن‌باند توافق کنند؛ پس G.722 (یا Opus) را هم در تلفن‌ها و هم در تنظیمات داخلی‌ها روی سانترال بالاتر از G.711 قرار دهید و از گوشی، بلندگو و هدست سازگار با HD استفاده کنید. کل مسیر تماس باید پهن‌باند باشد: اگر هر بخشی باریک‌باند شود، مثل خط شهری از طریق گیت‌وی FXO، تلفن آنالوگ روی پورت FXS یا تبدیل کدک به G.711 یا G.729 در سانترال، کل تماس باریک‌باند می‌شود. تلفن‌های رادونیوم کی دی تی کدک پهن‌باند G.722 و در بیشتر مدل‌ها Opus را هم دارند (دیتاشیت مدل خود را ببینید)؛ بنابراین تماس داخلی بین آن‌ها تا وقتی سانترال یک کدک پهن‌باند مشترک را مجاز کرده باشد HD است.

چرا کدک ۶۴ kbps روی شبکه حدود ۸۷ kbps مصرف می‌کند و زمان بسته‌بندی (ptime) چه تأثیری دارد؟

هر بستهٔ صوتی علاوه بر دادهٔ صوتی (Payload) کدک، سرآیند هم دارد: ۱۲ بایت RTP، ۸ بایت UDP، ۲۰ بایت IPv4 و ۱۸ بایت اترنت (۱۴ بایت سرآیند و ۴ بایت FCS). در G.711 با زمان بسته‌بندی پیش‌فرض ۲۰ میلی‌ثانیه دادهٔ صوتی ۱۶۰ بایت است؛ پس هر فریم ۲۱۸ بایت می‌شود و ۵۰ فریم در ثانیه یعنی ۲۱۸ × ۸ × ۵۰ = ۸۷٫۲ kbps در هر جهت روی اترنت (در لایهٔ IP برابر ۸۰ kbps و اگر ۸ بایت Preamble و ۱۲ بایت فاصلهٔ بین فریم‌ها را هم بشمارید ۹۵٫۲ kbps). همین سرآیندها باعث می‌شود G.729 با کدک ۸ kbps و دادهٔ صوتی ۲۰ بایتی حدود ۳۱٫۲ kbps مصرف کند، یعنی نزدیک به چهار برابر نرخ کدک. افزایش زمان بسته‌بندی سرآیند را کم می‌کند؛ مثلاً G.711 با ۳۰ میلی‌ثانیه حدود ۷۹٫۵ kbps و با ۴۰ میلی‌ثانیه حدود ۷۵٫۶ kbps می‌خواهد، اما تأخیر را بیشتر می‌کند و گم شدن هر بسته را محسوس‌تر می‌کند؛ پس ۲۰ میلی‌ثانیه انتخاب معمول است و ۳۰ تا ۴۰ میلی‌ثانیه فقط روی لینک‌های محدود استفاده می‌شود.

چرا صدای تماس بریده‌بریده یا رباتی است و مقدار قابل‌قبول تأخیر، لرزش تأخیر و گم شدن بسته چقدر است؟

صدای بریده‌بریده یا رباتی تقریباً همیشه یعنی بسته‌ها دیر می‌رسند یا اصلاً نمی‌رسند و بافر لرزش تأخیر (Jitter Buffer) تلفن نمی‌تواند جای خالی را پر کند. مقدارهای رایج برای طراحی صدا این‌هاست: تأخیر یک‌طرفه کمتر از ۱۵۰ میلی‌ثانیه (طبق ITU-T G.114)، لرزش تأخیر کمتر از حدود ۳۰ میلی‌ثانیه و گم شدن بسته کمتر از ۱ درصد. علت‌های معمول عبارت‌اند از آپ‌لینک یا VPN اشباع‌شده (دانلود یا بکاپ سنگین که با صدا رقابت می‌کند)، Wi-Fi با سیگنال ضعیف، ناسازگاری Duplex یا کابل معیوب (روی پورت سوییچ به دنبال خطای CRC بگردید)، بار زیاد پردازنده در سانترال یا روتر، و تبدیل کدک. قبل از تغییر اندازه بگیرید: چند دقیقه سانترال را Ping کنید و عدد گم شدن بسته و لرزش تأخیر را از آمار تماس تلفن، گزارش‌های RTCP-XR یا تحلیل جریان RTP در Wireshark بخوانید؛ بعد علت را برطرف کنید، مثلاً با QoS، محدودسازی (Shaping) آپ‌لینک یا بردن تلفن به یک پورت سیمی.

چرا در تماس صدای خودم را با تأخیر می‌شنوم (اکو) و چطور برطرفش کنم؟

اکو را گوینده می‌شنود، پس ایراد معمولاً در سمت مقابل تماس است، نه در تلفن خودتان: میکروفون بلندگوی طرف مقابل صدای بلندگوی او را برمی‌دارد یا یک گیت‌وی آنالوگ صدای شما را برمی‌گرداند. وقتی تأخیر یک‌طرفه از حدود ۲۵ میلی‌ثانیه بیشتر شود اکو واضح شنیده می‌شود؛ برای همین مسیرهای IP حتماً حذف‌کنندهٔ اکو لازم دارند، در حالی که تماس محلی روی خط آنالوگ قدیمی آن‌قدر تأخیر کمی داشت که اکو حس نمی‌شد. راه‌حل‌ها: کم کردن ولوم بلندگو و دور نگه داشتن میکروفون از آن، استفاده از گوشی یا هدست، روشن کردن حذف اکوی آکوستیک (AEC) تلفن و روشن کردن حذف اکو (ITU-T G.168) روی گیت‌وی‌های FXO و FXS همراه با بررسی امپدانس و بهره. اگر اکو فقط در تماس با خطوط شهری یا موبایل پیش می‌آید، از مسئول گیت‌وی یا ارائه‌دهندهٔ خط بخواهید حذف‌کنندهٔ اکوی خودشان را بررسی کنند.

تلفن‌های شبکه چه کلاس PoE و چند وات برق لازم دارند؟

بیشتر تلفن‌های شبکه دستگاه IEEE 802.3af هستند: هر پورت ۱۵٫۴ وات تضمین می‌کند و تلفن حداکثر ۱۲٫۹۵ وات از آن می‌گیرد؛ کلاس ۱ تا ۳٫۸۴ وات، کلاس ۲ تا ۶٫۴۹ وات و کلاس ۳ تا ۱۲٫۹۵ وات را پوشش می‌دهد. تلفن‌های ساده معمولاً حدود ۲ تا ۵ وات مصرف می‌کنند و مدل‌های دارای نمایشگر رنگی بزرگ یا نمایشگر جانبی بیشتر. در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی مصرف PoE بسته به مدل و شرایط کار از حدود ۱٫۳ تا ۱۲٫۱ وات ذکر شده (بیشترین عدد مربوط به KV-N4S12-PH است)، پس حتی بیشترین مقدار هم در سقف ۱۲٫۹۵ واتی است که یک پورت 802.3af به دستگاه می‌رساند؛ کلاس PoE را در دیتاشیت مدل خود تأیید کنید. اگر سوییچ PoE ندارد، از اینجکتور PoE یا آداپتور برق تلفن استفاده کنید و در هر حال کابل بین سوییچ و تلفن را Cat5e یا بهتر و حداکثر ۱۰۰ متر بگیرید.

ظرفیت PoE سوییچ را برای تعداد زیادی تلفن چطور حساب کنم و چرا تلفن گاهی ری‌استارت می‌شود؟

توان رزروشدهٔ هر پورت را جمع بزنید و از بودجهٔ کل PoE سوییچ کمتر نگه دارید: سوییچ معمولاً بر اساس کلاس تلفن رزرو می‌کند، مثلاً ۲۴ تلفن کلاس ۲ می‌شود ۲۴ × ۷ = ۱۶۸ وات، در حالی که تلفنی که کلاس‌بندی نشود ۱۵٫۴ وات رزرو می‌کند و ۲۴ تلفن از این نوع ۲۴ × ۱۵٫۴ = ۳۶۹٫۶ وات می‌خواهند. بعضی سوییچ‌ها توان را با تبادل LLDP یا بر اساس مصرف واقعی تخصیص می‌دهند و بودجهٔ کمتری هدر می‌دهند؛ در دیتاشیت سوییچ ببینید کدام روش را دارد و بودجهٔ کل آن چند وات است. اگر تلفن زیر بار، مثلاً هنگام زنگ خوردن یا کار با بلندگو، ری‌استارت می‌شود، به سقف توان پورت، تمام شدن بودجهٔ سوییچ یا کابل نامرغوب یا بلندتر از ۱۰۰ متر شک کنید. برای اطمینان تلفن را با آداپتور برق روشن کنید؛ اگر مشکل برطرف شد، ایراد از تأمین PoE بوده است.

Voice VLAN چیست و LLDP-MED یا CDP در آن چه نقشی دارد؟

Voice VLAN ترافیک تلفن‌ها را در یک VLAN و زیرشبکهٔ IP جدا از کامپیوترهای اداری قرار می‌دهد تا Broadcast و ترافیک داده مزاحم تماس‌ها نشود و بتوان QoS و قواعد امنیتی را فقط روی صدا اعمال کرد. تلفن فریم‌های خودش را با شناسهٔ VLAN استاندارد 802.1Q (و اولویت 802.1p) برچسب می‌زند، اما کامپیوتری که به پورت دوم تلفن وصل است معمولاً بدون برچسب در VLAN داده می‌ماند؛ برای همین پورت سوییچ باید هم VLAN داده و هم Voice VLAN را داشته باشد. سوییچ می‌تواند شناسهٔ VLAN، اولویت و DSCP را با LLDP-MED (یا CDP در شبکه‌های سیسکو) به تلفن اعلام کند، یا شناسه را دستی روی تلفن وارد می‌کنید. اگر تلفن IP نمی‌گیرد یا رجیستر نمی‌شود، اول تطابق شناسهٔ VLAN تلفن با پورت سوییچ را ببینید و اینکه Voice VLAN محدودهٔ DHCP خودش را دارد؛ در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی پشتیبانی از VLAN و LLDP ذکر شده است.

QoS و DSCP EF (با مقدار 46) برای تلفن شبکه چه کاربردی دارند و کجا باید تنظیم شوند؟

ترافیک صدا (RTP) را معمولاً با DSCP EF (Expedited Forwarding، مقدار 46 که در بایت ToS همان 0xB8 است) و اولویت 802.1p با مقدار 5 علامت می‌زنند و سیگنالینگ SIP را رایج‌تر با CS3 (مقدار 24). فقط علامت‌گذاری کافی نیست: سوییچ‌ها و روتر باید روی پورت‌های تلفن به این علامت‌ها اعتماد کنند و صف صدا را اول سرویس بدهند (مثلاً یک صف اولویت‌مطلق برای EF)، و این فقط جایی اثر دارد که لینک ممکن است شلوغ شود، یعنی معمولاً آپ‌لینک‌ها و لینک WAN یا VPN. روی اینترنت عمومی علامت DSCP معمولاً نادیده گرفته یا بازنویسی می‌شود؛ پس QoS فقط روی لینک‌هایی مؤثر است که خودتان کنترل می‌کنید، مثل شبکهٔ داخلی، WAN خصوصی یا آپ‌لینک محدودشده (سرعت Shaper روتر را کمی کمتر از سرعت واقعی آپ‌لینک بگذارید تا صف در خود روتر شما تشکیل شود). خود تلفن مقدار DSCP و اولویت را از تنظیمات خودش، از LLDP-MED یا از پیکربندی خودکار می‌گیرد.

چرا تماس زنگ می‌خورد ولی صدا نیست یا فقط یک‌طرفه است؟

SIP و RTP دو مسیر جدا دارند؛ اگر سیگنالینگ SIP رد شود ولی صدای RTP نرسد، تلفن زنگ می‌خورد و تماس برقرار می‌شود اما صدایی نیست یا فقط یک‌طرفه است. علت معمولاً NAT یا فایروال است: تلفن پشت NAT در پیام SDP آدرس خصوصی خودش (مثلاً 192.168.1.50) را اعلام می‌کند و طرف مقابل صدا را به جایی می‌فرستد که وجود ندارد. راه‌حل‌ها: روی سانترال آدرس عمومی و شبکه‌های محلی را درست تنظیم کنید (در سانترال‌های مبتنی بر Asterisk مثل FreePBX بخش NAT با گزینه‌های External Address و Local Networks)، RTP متقارن (Symmetric RTP) را روشن کنید تا صدا به همان آدرس و پورتی برگردد که صدای مقابل از آن رسیده، برای تلفن‌های پشت NAT از STUN و Keep-alive استفاده کنید، SIP ALG روتر را خاموش کنید و بازهٔ پورت‌های RTP را در فایروال باز بگذارید. اگر مشکل فقط بین دو زیرشبکهٔ داخلی است، مسیریابی و ACL بین VLAN‌ها را بررسی کنید و ببینید سانترال اجازه می‌دهد صدا مستقیم بین دو تلفن (Direct Media) رد شود یا نه.

STUN و Keep-alive چیست و تلفن پشت NAT چه موقع به آن‌ها نیاز دارد؟

STUN (RFC 5389، که اکنون RFC 8489 جایگزین آن شده است) به تلفن اجازه می‌دهد از یک سرور بیرون از NAT بپرسد NAT چه آدرس عمومی و پورتی به آن داده است، تا همان را در پیام‌های SIP و SDP بنویسد. این روش برای بیشتر NAT‌های خانگی و اداری کافی است، اما پشت NAT متقارن (Symmetric NAT) که برای هر مقصد پورت جدا می‌دهد کار نمی‌کند و باید از TURN، SBC یا VPN استفاده کرد. Keep-alive بسته‌های کوچکی است که تلفن، مثلاً هر ۲۰ تا ۳۰ ثانیه، می‌فرستد تا NAT ارتباط UDP را نبندد؛ بسیاری از روترها ارتباط بی‌فعالیت را بعد از ۳۰ ثانیه تا چند دقیقه فراموش می‌کنند و از آن به بعد تماس ورودی به تلفن نمی‌رسد. اگر تلفن و سانترال در یک شبکه‌اند یا تلفن با VPN به شبکهٔ شرکت وصل است، معمولاً به STUN نیازی نیست، ولی برای تلفن‌های راه دور که مستقیم به سانترال عمومی وصل می‌شوند STUN و Keep-alive را همراه با RTP متقارن روی سانترال روشن کنید؛ STUN در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی ذکر شده است.

SIP ALG چیست و آیا باید در روتر خاموش شود؟

SIP ALG قابلیتی در بعضی روترها و فایروال‌هاست که پیام‌های SIP و SDP را برای عبور از NAT بازنویسی می‌کند. در عمل معمولاً اشتباه بازنویسی می‌کند و علائمی مثل قطع و وصل مکرر رجیستر، صدای یک‌طرفه و قطع شدن تماس بعد از حدود ۳۰ ثانیه ایجاد می‌کند؛ علت علامت آخر این است که ACK به مقصد درست نمی‌رسد و سانترال، طبق RFC 3261، بعد از 64 × T1 (یعنی ۳۲ ثانیه، وقتی T1 برابر ۵۰۰ میلی‌ثانیه است) از انتظار برای آن دست می‌کشد و تماس را قطع می‌کند. برای همین در تقریباً همهٔ پروژه‌های VoIP توصیه می‌شود SIP ALG را خاموش کنید و به‌جای آن NAT را روی سانترال و تلفن (آدرس عمومی، Symmetric RTP، STUN و Keep-alive) درست تنظیم کنید. اگر روتر این گزینه را ندارد یا نمی‌شود خاموشش کرد، از SIP روی TLS استفاده کنید تا ALG نتواند پیام‌ها را ببیند و دست‌کاری کند.

برای تلفن‌های شبکه کدام پورت‌ها را در فایروال باز کنیم؟

برای سیگنالینگ SIP پورت 5060 (UDP و TCP) و برای SIP روی TLS پورت 5061 لازم است، و صدا روی یک بازهٔ UDP جداگانه می‌رود که سانترال تعیین می‌کند؛ پیش‌فرض Asterisk و FreePBX بازهٔ 10000 تا 20000 است. هر جریان صوتی یک جفت پورت (RTP و RTCP) می‌گیرد و هر تماسی که از سانترال عبور می‌کند دو جریان دارد، پس بازهٔ ۲۰۰ پورتی برای حدود ۵۰ تماس هم‌زمان کافی است؛ بازه را همان‌قدر کوچک نگه دارید که لازم است و فقط همان را باز کنید. اگر سانترال و تلفن‌ها هر دو در یک شبکه‌اند و فایروالی بینشان نیست، چیزی برای باز کردن وجود ندارد؛ باز کردن پورت‌ها فقط برای تلفن‌های راه دور یا سانترالی لازم می‌شود که از اینترنت در دسترس است. پورت SIP سانترال را برای همهٔ اینترنت باز نگذارید و دسترسی را به IP‌های مجاز محدود کنید یا از VPN استفاده کنید.

چطور تلفن شبکه را برای کارمند دورکار یا شعبهٔ راه دور راه‌اندازی کنیم؟

دو روش امن رایج وجود دارد: تلفن با VPN به شبکهٔ شرکت وصل شود و مثل یک داخلی محلی با سانترال کار کند (تلفن‌های رادونیوم کی دی تی از OpenVPN و L2TP پشتیبانی می‌کنند؛ OpenVPN را ترجیح دهید یا L2TP را با IPsec به کار ببرید، چون L2TP به‌تنهایی رمزنگاری ندارد)، یا تلفن مستقیم به آدرس عمومی سانترال وصل شود ولی با SIP روی TLS، SRTP و دسترسی محدود به IP‌های مجاز. VPN کار NAT و فایروال را ساده می‌کند اما هر بسته چند ده بایت سرآیند اضافه می‌گیرد (مثلاً ۵۰ تا ۸۰ بایت، یعنی حدود ۲۰ تا ۳۲ kbps بیشتر برای هر تماس با ۵۰ بسته در ثانیه) و VPN ناپایدار صدا را بریده‌بریده می‌کند. برای عبور از NAT خانه یا شعبه، STUN و Keep-alive تلفن را (مثلاً هر ۲۰ تا ۳۰ ثانیه) روشن کنید تا روتر ارتباط UDP را نبندد، و SIP ALG روتر را خاموش کنید. کیفیت را با لینک واقعی همان نقطه بسنجید: سرعت آپلود اینترنت آنجا باید برای تعداد تماس‌ها کافی باشد و در ساعت‌های شلوغ افت نکند.

چطور از سانترال و تلفن‌های SIP در برابر نفوذ، حدس رمز و تماس‌های تقلبی محافظت کنیم؟

بزرگ‌ترین خطر مربوط به سانترالی است که به اینترنت وصل است: ابزارهای خودکار شبانه‌روز رمز داخلی‌ها را حدس می‌زنند و اگر موفق شوند، با هزینهٔ شما تماس بین‌المللی می‌گیرند (Toll Fraud). برای هر داخلی یک رمز تصادفی و یکتا با حداقل ۱۲ نویسه بگذارید (هرگز شمارهٔ داخلی یا رمز ساده)، تماس مهمان و ناشناس را غیرفعال کنید، تماس‌های بین‌المللی و پرهزینه را فقط برای داخلی‌های لازم مجاز کنید و سقف تماس هم‌زمان هر داخلی را تعیین کنید. پورت SIP را فقط برای IP‌های لازم باز کنید یا سانترال را پشت VPN بگذارید، ابزاری مثل fail2ban را برای مسدود کردن IP‌هایی که پی‌درپی رمز اشتباه می‌زنند فعال کنید (مثلاً بعد از ۵ خطا در ۱۰ دقیقه) و لاگ تماس‌ها را برای الگوهای عجیب، مثل تماس‌های شبانه به مقصدهای ناشناس، بررسی کنید. روی خود تلفن هم رمز مدیریت وب را به یک رمز قوی تغییر دهید، دسترسی وب را به شبکهٔ مدیریت محدود کنید و Firmware را به‌روز نگه دارید.

SRTP و TLS برای تلفن SIP چه فرقی دارند و هرکدام چه چیزی را رمز می‌کنند؟

TLS سیگنالینگ SIP را رمز می‌کند (SIP روی TLS معمولاً پورت 5061)؛ یعنی شمارهٔ مقصد، نام کاربری و اطلاعات تماس از دید شنود پنهان می‌ماند. خود صدا را SRTP (طبق RFC 3711) رمز می‌کند که معمولاً از AES-128 استفاده می‌کند و کلیدش یا داخل پیام SDP رد می‌شود (روش SDES که فقط وقتی امن است که سیگنالینگ روی TLS باشد)، یا با DTLS-SRTP توافق می‌شود. برای رمزگذاری واقعی تماس باید هر دو را با هم روشن کنید و همهٔ طرف‌های تماس، از جمله سانترال، باید از هر دو پشتیبانی کنند؛ همچنین گواهی سانترال باید مورد اعتماد تلفن باشد (گواهی یک CA معتبر یا نصب گواهی خودامضا روی تلفن) و از TLS 1.2 یا بالاتر استفاده شود. در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی SIP روی TLS و SRTP (اختیاری یا اجباری) ذکر شده است و بار رمزگذاری روی پردازندهٔ تلفن معمولاً ناچیز است.

پیکربندی خودکار (Auto-Provisioning) تلفن‌ها چطور کار می‌کند و برای چند ده تلفن چه مراحلی دارد؟

تلفن هنگام روشن شدن آدرس یک سرور را پیدا می‌کند و فایل تنظیمات خودش را، که معمولاً با آدرس MAC تلفن نام‌گذاری می‌شود، از آن می‌گیرد. آدرس سرور را معمولاً DHCP Option 66 می‌دهد (روش‌های دیگر SIP PnP، TR-069 یا وارد کردن دستی آدرس است) و فایل با TFTP، FTP، HTTP یا HTTPS دریافت می‌شود؛ همهٔ این روش‌ها در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی ذکر شده است. برای چند ده تلفن یک قالب مشترک بسازید، برای هر تلفن یک فایل بر اساس MAC با شمارهٔ داخلی و رمز خودش تولید کنید، Option 66 را در DHCP همان VLAN بگذارید و تلفن‌ها را ری‌استارت کنید. چون این فایل‌ها رمز داخلی‌ها را دارند، از HTTPS با احراز هویت استفاده کنید یا سرور TFTP را فقط برای VLAN تلفن‌ها قابل‌دسترس کنید.

قبل از به‌روزرسانی Firmware تلفن‌های شبکه چه کارهایی باید انجام دهیم؟

مدل دقیق تلفن (مثلاً KV-N2S4-P، KV-N2S4-P/V3 یا KV-N2S4-PF) و نسخهٔ فعلی Firmware را ببینید و فقط فایل همان مدل را بگیرید، چون فایل مدل‌های مشابه قابل‌تعویض نیست. قبل از شروع از تنظیمات تلفن خروجی بگیرید (قابلیت Configuration Export که در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی آمده است) و فایل Firmware قبلی را برای برگشت نگه دارید. ابتدا فقط یک تلفن را ارتقا دهید و بعد از راه‌اندازی مجدد، رجیستر شدن، کیفیت صدا و کلیدها را امتحان کنید؛ بعد بقیه را دسته‌ای، دستی یا با پیکربندی خودکار ارتقا دهید. در حین ارتقا برق و شبکهٔ تلفن را قطع نکنید و کار را خارج از ساعت‌های پرتماس انجام دهید.

چطور یک دفترچهٔ تلفن مشترک برای همهٔ تلفن‌ها بسازیم؟

تلفن‌ها علاوه بر دفترچهٔ محلی خودشان می‌توانند دفترچهٔ راه دور (Remote Phonebook) را از یک منبع مرکزی بگیرند؛ پس مخاطبان را یک بار در همان‌جا نگه می‌دارید و همهٔ تلفن‌ها از آن استفاده می‌کنند. دو قالب رایج XML است که تلفن آن را با HTTP یا HTTPS دانلود می‌کند، و LDAP که تلفن هنگام جست‌وجو از یک سرور دایرکتوری مثل Active Directory یا OpenLDAP می‌پرسد. آدرس دفترچه را با پیکربندی خودکار برای همهٔ تلفن‌ها یکجا تنظیم کنید. در دیتاشیت KV-N2S4، KV-N4S12 و KV-M3S12 دفترچهٔ محلی با ۱۰۰۰ مخاطب و دفترچهٔ راه دور XML یا LDAP با ۱۰۰۰ مخاطب آمده و در KV-M4S20 دفترچهٔ محلی ۲۰۰۰ مخاطبی؛ همهٔ این مدل‌ها امکان وارد و خارج کردن دفترچه (Import/Export) را هم دارند.

BLF و شماره‌گیری سریع روی کلیدهای DSS چطور کار می‌کند؟

کلید DSS را می‌توان روی شماره‌گیری سریع (Speed Dial) یک داخلی یا شماره، روی BLF یا روی عملکردهایی مثل انتقال تماس تنظیم کرد. در BLF (Busy Lamp Field) تلفن با پیام SUBSCRIBE وضعیت داخلی موردنظر را از سانترال می‌خواهد (رویداد dialog طبق RFC 4235) و سانترال با NOTIFY خبر می‌دهد؛ چراغ کلید آزاد بودن، زنگ خوردن یا مشغول بودن آن داخلی را نشان می‌دهد و با همان کلید می‌توان تماس در حال زنگ را برداشت یا تماس را به آن داخلی منتقل کرد. BLF فقط وقتی کار می‌کند که سانترال وضعیت داخلی را منتشر کند؛ در سانترال‌های مبتنی بر Asterisk این کار با تعریف Hint برای هر داخلی انجام می‌شود. تعداد کلید DSS از ۳ کلید در KV-N2S4 و ۲۱ کلید در KV-N4S12 شروع می‌شود و در KV-M4S20-PX به ۱۰۶ کلید می‌رسد؛ پس مدل را بر اساس تعداد داخلی‌هایی که باید زیر نظر باشند انتخاب کنید.

تفاوت انتقال تماس با اطلاع (Attended) و بدون اطلاع (Blind) چیست؟

در انتقال بدون اطلاع (Blind یا Unattended) با زدن کلید انتقال و شمارهٔ مقصد، تماس بلافاصله منتقل می‌شود و شما از تماس خارج می‌شوید، بی‌آنکه بدانید مقصد جواب می‌دهد یا نه؛ اگر مقصد جواب ندهد، بسته به تنظیم سانترال ممکن است تماس به صف، صندوق صوتی یا حتی دوباره به شما برگردد. در انتقال با اطلاع (Attended) اول تماس اصلی را نگه می‌دارید، به مقصد زنگ می‌زنید و با او صحبت می‌کنید و بعد انتقال را کامل می‌کنید؛ اگر مقصد مشغول یا در دسترس نبود، می‌توانید به تماس‌گیرنده برگردید. هر دو حالت معمولاً با پیام SIP REFER انجام می‌شوند و سانترال باید از آن پشتیبانی کند؛ در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی انتقال تماس Attended و Unattended هر دو ذکر شده است. برای مثال در پذیرش، انتقال با اطلاع تجربهٔ بهتری می‌دهد، چون مشتری هیچ‌وقت به داخلی‌ای که جواب نمی‌دهد منتقل نمی‌شود.

کنفرانس صوتی روی تلفن شبکه چطور کار می‌کند و تا چند نفر می‌شود؟

در کنفرانس محلی خود تلفن صدای همهٔ طرف‌ها را مخلوط می‌کند: با هر شرکت‌کننده یک تماس جدا دارد و صدای مخلوط را برای هر نفر می‌سازد؛ برای همین بار روی پردازندهٔ تلفن و آپ‌لینک شماست و بهتر است همهٔ تماس‌ها از یک کدک مثل G.711 یا G.722 استفاده کنند. در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی کنفرانس صوتی ۶ طرفه (مثلاً در KV-N2S4 و KV-N4S12) یا ۳ طرفه (مثلاً در KV-M3S12) بسته به مدل ذکر شده است. برای جلسه‌های بزرگ‌تر یا وقتی شرکت‌کنندگان بیرونی زیادند، از اتاق کنفرانس خود سانترال استفاده کنید که همه به یک شمارهٔ کنفرانس زنگ می‌زنند و صدا در سانترال مخلوط می‌شود. اتاق کنفرانس سانترال معمولاً امکاناتی مثل رمز ورود، مدیر جلسه و ضبط هم دارد و به یک تلفن خاص وابسته نیست.

چراغ پیام صوتی (MWI) و کلید صندوق صوتی روی تلفن چطور کار می‌کند؟

صندوق صوتی روی سانترال است، نه روی تلفن؛ تلفن فقط خبر وجود پیام را نشان می‌دهد و شمارهٔ صندوق را می‌گیرد. برای چراغ یا نشانگر پیام (MWI)، سانترال با پیام NOTIFY از نوع message-summary (طبق RFC 3842) به تلفن اعلام می‌کند که پیام جدید هست؛ بعضی تلفن‌ها برای دریافت آن باید خودشان SUBSCRIBE کنند و در بعضی دیگر سانترال بدون درخواست ارسال می‌کند، پس گزینهٔ مربوط را در تلفن و سانترال هماهنگ کنید. کلید Voice Message یا Messages تلفن باید روی شمارهٔ دسترسی به صندوق صوتی در سانترال تنظیم شود (مثلاً کد ویژگی My Voicemail در FreePBX). در دیتاشیت تلفن‌های کی دی تی نشانگر پیام VMWI (یا قابلیت Voice Message وابسته به سرور) ذکر شده است.

حالت اینترکام و پاسخ خودکار (Auto Answer) روی تلفن شبکه چطور راه‌اندازی می‌شود؟

در اینترکام تلفن مقصد بدون زنگ خوردن و بی‌درنگ جواب می‌دهد و صدا روی بلندگو پخش می‌شود. این کار معمولاً از سانترال شروع می‌شود: سانترال هنگام ارسال تماس یک هدر SIP مثل Alert-Info، Call-Info یا Answer-Mode (طبق RFC 5373) اضافه می‌کند و تلفن، اگر پاسخ خودکار یا اینترکام در تنظیماتش فعال باشد، آن را می‌پذیرد؛ نام و مقدار دقیق هدر بین سازنده‌ها فرق دارد و باید از راهنمای تلفن گرفته شود. پاسخ خودکار را فقط برای داخلی‌های مشخص یا از طریق کد اینترکام سانترال فعال کنید و تلفن را طوری تنظیم کنید که فقط به تماس‌های سانترال اعتماد کند، چون تلفنی که به هر تماسی بدون زنگ خوردن جواب بدهد می‌تواند مزاحمت ایجاد کند یا برای شنود سوءاستفاده شود. در دیتاشیت تلفن‌های رادونیوم کی دی تی قابلیت Intercom در فهرست امکانات تماس آمده و در دیتاشیت KV-M4S20 پاسخ خودکار (Auto-Answering) هم ذکر شده است.

چطور می‌توان از یک نقطه به همهٔ تلفن‌ها یا بلندگوها پیجینگ (اعلام عمومی) کرد؟

دو روش رایج است. در پیجینگ SIP سانترال با یک تماس گروهی هم‌زمان به چند داخلی زنگ می‌زند و همه بی‌درنگ با پاسخ خودکار جواب می‌دهند؛ راه‌اندازی ساده است، اما هر مقصد یک جریان صوتی جدا از سانترال می‌گیرد. در پیجینگ Multicast فرستنده فقط یک جریان RTP به یک آدرس چندپخشی می‌فرستد و همهٔ تلفن‌ها یا بلندگوهای عضو گروه آن را هم‌زمان پخش می‌کنند، پس مصرف پهنای باند ثابت می‌ماند، ولی شبکه باید Multicast را پشتیبانی کند (IGMP Snooping و Querier روی سوییچ‌ها) و پیجینگ یک‌طرفه است. برای اعلام در سالن‌ها و فضاهای بزرگ به‌جای بلندگوی تلفن از اسپیکر شبکه استفاده کنید؛ میکروفون رومیزی KV-TDC-ISM-P کی دی تی (با SIP و MQTT) برای همین اعلام از اتاق کنترل ساخته شده است.

چطور آیفون درب یا آیفون تصویری SIP را با تلفن‌های شبکه یکپارچه کنیم؟

آیفون SIP مثل یک داخلی معمولی به سانترال رجیستر می‌شود (یا مستقیم با IP تماس می‌گیرد) و با زدن دکمهٔ زنگ به یک داخلی یا گروه زنگ تماس می‌گیرد؛ کدک آن را روی G.711 یا G.722 بگذارید. باز کردن در معمولاً با ارسال یک کد DTMF حین تماس انجام می‌شود که آیفون رلهٔ قفل را با آن فعال می‌کند، یا با یک درخواست HTTP که کلید DSS تلفن می‌فرستد (قابلیت Action URL که در دیتاشیت KV-M4S20 آمده است)؛ پس روش DTMF را در آیفون و سانترال یکسان تنظیم کنید. برای دیدن تصویر دو راه هست: تماس تصویری SIP با H.264 که آیفون، تلفن (مثلاً KV-M4S20 که دریافت تماس تصویری تا VGA دارد) و سانترال (با مجاز بودن کدک ویدیو) هر سه باید پشتیبانی کنند، یا نمایش جریان RTSP دوربین آیفون روی یک نمایشگر.

چرا کلیدهای منوی IVR یا کد باز کردن در (DTMF) کار نمی‌کنند؟

DTMF (صدای کلیدهای عددی) در SIP سه روش دارد: RFC 4733 که کلید را به‌صورت رویداد telephone-event داخل جریان RTP می‌فرستد (معمولاً با Payload Type 101)، SIP INFO که کلید را در یک پیام جداگانه می‌فرستد، و In-band که خود نغمهٔ کلید داخل صدا می‌رود. اگر تلفن و سانترال (یا آیفون و سانترال) روی یک روش توافق نداشته باشند، کلیدها اصلاً نمی‌رسند یا دوبار شمرده می‌شوند. روش In-band با کدک‌های فشرده مثل G.729 و با گم شدن بسته خراب می‌شود؛ پس RFC 4733 را در هر دو طرف انتخاب کنید و SIP INFO را فقط برای دستگاه‌هایی به کار ببرید که چیز دیگری نمی‌فهمند. بعد از تغییر، یک تماس آزمایشی به IVR یا آیفون بگیرید و ببینید کلیدها درست شمرده می‌شوند.

FXS و FXO چه فرقی دارند و برای وصل کردن تلفن آنالوگ یا خط شهری به سانترال IP از کدام استفاده کنیم؟

FXS پورتی است که مثل پریز تلفن دیواری به یک تلفن یا فکس آنالوگ سرویس می‌دهد (بوق آزاد، ولتاژ زنگ و جریان حلقه را تأمین می‌کند)، و FXO پورتی است که مثل خود گوشی تلفن به یک خط شهری (PSTN) یا به پورت داخلی یک سانترال آنالوگ وصل می‌شود. پس برای وصل کردن تلفن یا فکس آنالوگ به سانترال IP یک مبدل یا گیت‌وی FXS (ATA) لازم دارید و برای وصل کردن خط شهری، یک گیت‌وی FXO؛ برای تعداد زیاد خط، گیت‌وی E1 (۳۰ کانال صوتی روی ۲٫۰۴۸ Mbps) و برای خط سیم‌کارت موبایل، گیت‌وی GSM. این دستگاه‌ها مثل یک داخلی یا ترانک SIP روی سانترال رجیستر می‌شوند و کیفیت تماس در آن‌ها به تنظیم درست امپدانس، بهره و حذف اکو بستگی دارد. صدای این مسیرها همان باریک‌باند خط آنالوگ باقی می‌ماند، پس HD فقط بین تلفن‌های شبکه برقرار است.

فکس روی سانترال IP درست کار نمی‌کند؛ چه باید کرد؟

فکس برای انتقال روی شبکهٔ IP طراحی نشده و به تأخیر، لرزش تأخیر و گم شدن بسته حساس است؛ پس با دستگاه فکس آنالوگ و مبدل FXS شروع کنید: کدک G.711 (A-law) را تنها گزینهٔ آن داخلی بگذارید، تشخیص سکوت (VAD) و هر نوع فشرده‌سازی را برای آن پورت خاموش کنید و ptime را روی ۲۰ میلی‌ثانیه نگه دارید. اگر مبدل و سانترال هر دو از T.38 پشتیبانی می‌کنند، آن را فعال کنید؛ T.38 (استاندارد ITU-T برای فکس بلادرنگ روی IP) به‌جای انتقال صدای مودم، خود داده‌های فکس را می‌فرستد و در برابر گم شدن بسته مقاوم‌تر است. اگر T.38 در دسترس نیست، انتقال G.711 (Pass-through) روی شبکه‌ای بدون گم شدن بسته نتیجهٔ بهتری می‌دهد. اگر حجم فکس کم است، فکس نرم‌افزاری یا ایمیلی را هم در نظر بگیرید که به انتقال صدای مودم روی مسیر صوتی نیاز ندارد.

ساعت و تاریخ تلفن اشتباه است؛ چطور تنظیمش کنیم؟

تلفن ساعتش را معمولاً با SNTP یا NTP از یک سرور زمان می‌گیرد؛ پس اگر ساعت اشتباه است، اول ببینید آدرس سرور NTP در تنظیمات تلفن (یا از DHCP Option 42) درست باشد و تلفن به آن دسترسی داشته باشد. در شبکه‌هایی که اینترنت محدود یا قطع است از یک سرور NTP محلی، مثل روتر یا یک سرور داخلی، استفاده کنید و آدرسش را از DHCP بدهید یا در پیکربندی خودکار همهٔ تلفن‌ها بگذارید. بعد منطقهٔ زمانی را روی UTC+03:30 (ایران) تنظیم کنید و گزینهٔ ساعت تابستانی را با قانون محل تلفن هماهنگ کنید؛ ایران از سال 2022 میلادی ساعت تابستانی را کنار گذاشته است، پس آن را خاموش کنید، وگرنه ساعت یک ساعت جلو یا عقب می‌ماند. ساعت درست فقط ظاهر ماجرا نیست: زمان تماس‌ها در گزارش سانترال و لاگ تلفن را هم درست می‌کند، و تلفنی که تاریخ اشتباه دارد ممکن است گواهی TLS را معتبر نداند و رجیستر یا پیکربندی خودکار روی HTTPS را رد کند.

آیا می‌شود تلفن شبکه را با Wi-Fi، بلوتوث یا هدست بی‌سیم استفاده کرد؟

در بعضی مدل‌ها بله. KV-M3S12 از هدست بلوتوثی و از Wi-Fi با دانگل اختیاری پشتیبانی می‌کند، مدل‌های KV-M4S20 بلوتوث داخلی دارند و دانگل Wi-Fi را هم پشتیبانی می‌کنند؛ مدل KV-N4S12-PH با گوشی بی‌سیم بلوتوثی عرضه می‌شود و بعضی مدل‌های KV-N2S4 با هدست‌های بی‌سیم EHS سازگارند (طبق متن صفحهٔ محصولات در سایت کی دی تی). با این حال برای میز ثابت اتصال سیمی همیشه پایدارتر است و Wi-Fi فقط جایی منطقی است که کابل‌کشی ممکن نیست. اگر از Wi-Fi برای صدا استفاده می‌کنید، از باند ۵ GHz، WMM (اولویت‌دهی به صدا)، سیگنال قوی‌تر از حدود منفی ۶۷ dBm و طراحی درست Roaming استفاده کنید، چون سیگنال ضعیف مستقیماً به صدای بریده‌بریده تبدیل می‌شود.

اگر سانترال، اینترنت یا برق قطع شود چه بر سر تلفن‌ها می‌آید؟

اگر سانترال داخل ساختمان و روی شبکهٔ محلی باشد، تماس‌های داخلی بدون اینترنت ادامه پیدا می‌کنند و فقط تماس‌های بیرونی از راه ترانک SIP اینترنتی قطع می‌شوند؛ اگر سانترال دور یا ابری باشد، با قطع لینک همهٔ تماس‌ها قطع می‌شود، مگر لینک پشتیبان یا سانترال محلی داشته باشید. برای ماندن خطوط بیرونی، یک گیت‌وی FXO یا GSM کنار ترانک SIP بگذارید تا تماس از خط شهری یا سیم‌کارت هم عبور کند. برای قطع برق، سوییچ PoE، سانترال، روتر و گیت‌وی‌ها را روی UPS‌ای ببندید که ظرفیتش با مصرف کل آن‌ها بخواند؛ تلفن‌های PoE با همان UPS کار می‌کنند. اگر خود سانترال از کار بیفتد، تلفن‌هایی که تماس مستقیم با IP را پشتیبانی می‌کنند هنوز می‌توانند در همان شبکه با هم تماس بگیرند.

چطور تماس SIP و صدا را برای عیب‌یابی ضبط و بررسی کنیم؟

ساده‌ترین راه ضبط از خود تلفن است: در صفحهٔ وب تلفن‌های کی دی تی قابلیت Packet Dump وجود دارد که ترافیک تلفن را برای تحلیل، معمولاً با Wireshark، ذخیره می‌کند. راه دیگر ضبط در سانترال با tcpdump یا در سوییچ با Port Mirroring (SPAN) و بازکردن فایل در Wireshark است؛ فیلتر sip یا rtp را بزنید. در Wireshark از منوی Telephony گزینه‌های VoIP Calls (نمودار پیام‌های SIP) و RTP Streams (گم شدن بسته، لرزش تأخیر و ترتیب بسته‌ها) را ببینید؛ در Asterisk هم دستور pjsip set logger on پیام‌های SIP را روی کنسول نشان می‌دهد. اگر سیگنالینگ روی TLS باشد پیام‌ها رمز شده‌اند و بدون کلید خوانا نیستند و SRTP هم صدا را رمز می‌کند، پس برای عیب‌یابی موقتاً از UDP بدون رمز استفاده کنید یا لاگ خود سانترال را بخوانید.